Newyddion
/ Blog
Ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru, mae cynaliadwyedd yn dod yn ffactor enfawr mewn penderfyniadau caffael. Mae hynny’n golygu bod busnesau sy’n gallu dangos gweithredu amgylcheddol credadwy yn cael eu hystyried yn ffafriol fel partneriaid posibl, tra bod y rhai sydd ddim mewn perygl o gael eu gadael ar ôl.
Mae gan y sector cyhoeddus yng Nghymru uchelgais i gyflawni sero-net erbyn 2030, gyda Chymru gyfan yn targedu sero-net erbyn 2050. Mae hyn yn golygu bod sefydliadau’r sector cyhoeddus o dan bwysau cynyddol i leihau allyriadau carbon trwy gydol eu cadwyni cyflenwi. Mae hynny’n golygu bod y llywodraeth yn edrych yn fanwl ar berfformiad amgylcheddol y busnesau mae’n gweithio gyda nhw.
I lawer o fusnesau bach a chanolig, gall hyn ymddangos yn llethol iawn. Efallai bod termau fel ‘sero-net’, ‘adrodd ar garbon’ a ‘strategaeth cynaliadwyedd’, yn bethau nad ydych wedi dod ar eu traws eto ond y newyddion da yw nad oes angen i chi ddod yn arbenigwr amgylcheddol i lywio’r dirwedd gaffael newydd hon.
Mae camau ymarferol y gallwch eu cymryd i sicrhau bod eich busnes yn gystadleuol ac yn ddymunol ar gyfer contractau’r sector cyhoeddus.
Beth yw eich effaith?
Os yw eich busnes eisiau gweithio gyda sefydliadau fel Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, y GIG, prifysgolion a cholegau Cymru neu brosiectau a ariennir gan y cyhoedd, gofynnir i chi fwyfwy am eich effaith amgylcheddol, yn enwedig ar gyfer contractau mwy neu werth uwch lle mae sgorio cynaliadwyedd yn cael ei ffurfioli. Mae’n rhywbeth sydd ar radar y sefydliadau hyn ac yn rhywbeth a ddylai fod ar eich un chi hefyd. Mae’r disgwyliadau hyn yn cyd-fynd â deddfwriaeth fel Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru), sy’n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus ystyried effaith amgylcheddol hirdymor.
Mae eich effaith yn cynnwys:
- Eich defnydd o ynni
- Allyriadau carbon
- Rheoli gwastraff
- Polisïau teithio cynaliadwy
- Arferion cadwyn gyflenwi
- Targedau amgylcheddol ac adrodd
Mewn rhai tendrau, mae sgorio amgylcheddol eisoes yn cyfrannu’n uniongyrchol at a ydych chi’n ennill neu golli’r contract.
Mae’n bwysig eich bod chi’n dechrau cadw cofnodion manwl o’r arferion hyn a sicrhau bod polisïau sydd wedi dyddio yn cael eu hadolygu a’u hadnewyddu.
Pa mor fawr yw eich ôl troed?
Un o’r pethau cyntaf y gall prynwyr sector cyhoeddus ofyn yw a ydych chi’n deall ôl troed carbon eich busnes. Dealltwriaeth yw’r cam cyntaf i wella, felly bydd sicrhau eich bod yn ymwybodol o’ch ôl troed carbon a’r hyn y gellir ei wneud i wella yn eich rhoi ar y blaen.
Os nad ydych chi’n gwybod ble i ddechrau, torrwch ef i lawr i’r elfennau hyn:
- Defnydd trydan
- Defnydd o nwy neu danwydd gwresogi
- Teithio busnes
- Defnydd o danwydd
- Cynhyrchu gwastraff
- Defnydd dŵr
Mae’r meysydd hyn yn fras yn dod lawr i allyriadau uniongyrchol (fel defnyddio tanwydd), allyriadau anuniongyrchol o ynni ac effeithiau ar y gadwyn gyflenwi.
Hyd yn oed os gallwch chi ddrafftio llinell sylfaen syml, bydd hyn yn rhoi rhywbeth i chi wella yn ei erbyn.
Mae llawer o fusnesau yn oedi’r cam hwn oherwydd eu bod yn meddwl mai dim ond ar gyfer corfforaethau mawr yw cyfrifyddu carbon. Dydy hyn ddim yn wir. Gall busnesau bach a chanolig fynd ar y blaen i’w cystadleuwyr os gallant ddangos eu bod yn monitro eu hallbynnau amgylcheddol yn ymwybodol ac yn rhoi cynlluniau ar waith i wella eu hôl troed.
A oes polisi ar waith?
Mae’n rhyfeddol cynifer o fusnesau sy’n ymgeisio am gontractau cyhoeddus heb bolisi amgylcheddol ffurfiol, er bod polisi amgylcheddol yn aml yn ofynnol fel isafswm ac yn ddangosydd cryf o sefydliad sy’n ymwybodol o’r amgylchedd.
Nid oes angen i bolisi fod yn hir nac yn llawn jargon technegol. Mae prynwyr eisiau tystiolaeth yn bennaf bod cyfrifoldeb amgylcheddol wedi’i adeiladu yn sut mae eich busnes yn gweithredu.
Dylai eich polisi esbonio’n glir:
- Eich ymrwymiad i leihau’r effaith amgylcheddol
- Sut rydych chi’n rheoli gwastraff ac ailgylchu
- Sut rydych chi’n lleihau’r defnydd o ynni
- Y targedau cynaliadwyedd rydych chi’n gweithio tuag atynt
- Pwy (yn eich tîm) sy’n gyfrifol am y gwahanol elfennau hyn.
Dylai nodau aros yn realistig
Er y gallai fod yn demtasiwn i roi nodau uchelgeisiol sy’n edrych yn drawiadol ar bapur, mae sefydliadau’r sector cyhoeddus eisiau gweld gweithredoedd nid addewidion yn unig.
Mae hefyd yn bwysig osgoi gwneud honiadau amwys fel ‘rydym yn poeni am gynaliadwyedd’, yn hytrach, defnyddiwch fanylion.
Gallai enghreifftiau o hyn fod:
- Lleihau’r defnydd o ynni gan ganran benodol
- Newid i gyflenwyr trydan adnewyddadwy
- Cyflwyno cerbydau hybrid neu drydan
- Lleihau gwastraff tirlenwi
- Annog arferion gweithio o bell neu garbon is
Does dim rhaid i chi ailwampio eich gweithrediadau, bydd dau i dri nod amgylcheddol mesuradwy ar gyfer y flwyddyn nesaf yn ddechrau gwych.
Gall gwelliannau bach wneud gwahaniaeth mawr
Byddech chi’n cael maddeuant am feddwl bod cynaliadwyedd yn gofyn am fuddsoddiad drud, ond gall rhai o’r buddugoliaethau hawsaf a mwyaf effeithiol hefyd fod y mwyaf cost-effeithiol.
Gall newidiadau syml fel newid i oleuadau LED, gwella inswleiddio neu osod amseryddion / synwyryddion leihau costau gweithredu yn ogystal ag allyriadau.
A yw eich cyflenwad yn gynaliadwy?
Peidiwch â synnu os yw prynwyr sector cyhoeddus yn gofyn nid yn unig am eich cynaliadwyedd ond hefyd am eich cyflenwyr.
Wrth edrych ar gyflenwyr newydd, neu adnewyddu contractau presennol, gwnewch yn siŵr eich bod yn ystyried cynaliadwyedd. Meddyliwch ‘A yw’r cwmni hwn yn dilyn safonau amgylcheddol?’ ‘Ydyn nhw’n lleihau gwastraff pecynnu?’ ‘Ydyn nhw’n defnyddio deunyddiau cynaliadwy?’ ‘A oes polisïau cyrchu moesegol ar waith?’
Dydy bod yn fwy ymwybodol o’ch cadwyn gyflenwi ddim yn ymwneud â disodli pob cyflenwr dros nos, mae’n fwy am ddangos ymwybyddiaeth a gofyn cwestiynau gwell wrth symud ymlaen
A yw’n bryd hyfforddi eich tîm?
Mae cydymffurfiaeth werdd yn aml yn dod lawr i hyder. Mae llawer o fusnesau yn gwybod bod cynaliadwyedd yn bwysig, ond dydy eu timau ddim yn siŵr ble i ddechrau.
Yn gyntaf, mae’n bwysig nodi pwy sy’n gyfrifol am gynaliadwyedd yn eich tîm; gallai hynny fod y tîm cyfleusterau sy’n goruchwylio ynni a gwastraff, y tîm cyllid sy’n gyfrifol am gontractau caffael a chadwyn gyflenwi neu’r rheolwyr prosiect sy’n arwain ar fentrau cynaliadwyedd.
Os oes bylchau yn eu gwybodaeth, bydd cyfleoedd wedi’u colli i arloesi.
Mae ACT yn cynnig amrywiaeth o gyrsiau gall unrhyw weithiwr eu cymryd, waeth beth fo’u rôl a’u sector. Mae’r cyrsiau hyn yn helpu timau i ddeall, gweithredu a hyrwyddo arferion cynaliadwy yn y gweithle.
Mae ACT hefyd yn cynnig y cymhwyster Rheoli Ynni a Charbon, cwrs mwy datblygedig sy’n addas i’r rhai sy’n gyfrifol am reolaeth amgylcheddol (fel eich timau cyfleusterau neu gyllid). Mae hyn ar gyfer y rhai sy’n ceisio gweithredu strategaethau effeithlonrwydd yn well o fewn eu sefydliad.
